2008/3/11
به شی دووه م
ماددةى سيَيةم
يةكةم : ثالاَوتن :
1 – رِيَ و شويَن و مةرجةكاني ثالاَوتنبوَ ئةندامةتي دةبيَ ثالَيَوراو ئةم مةرجانةى تيَدابيَ :
الف ) نابيَ تةمةني لة 16 سالَ كةمتر بيَ .
ب ) رابردووى ثاك و ناوبانطي باش بيَ .
ج ) دوو ئةندامي ثارتي كة بة لايةنى كةمةوة سالَيَك ثتر بة سةر ئةندامةتيان لة ثارتيدا تيَثةرِ بووبيَ , ثشتطيرى لة ثالاَوتنى بكةن .
د ) بة نووسين داواي هاتني رِيَزي ثارتي بكا .
ه ) داوانامة لة لايةن شانةى ئةندامانةوة بوَ ليذنةى رِيَكخراو دةنيَردريَ و هةروةها رِاسثاردةى خوَى و رِاسثاردةى شانةى سةرةكي لة سةر ئيستيمارةيةكي تايبةت بةم مةبةستة دةنووسيَ , بوَ ئةوةى ليذنةى رِيَكخراو برِيارى لة بارةوة بدا .
و ) لة كاتي رِةتكردنةوةى دا داواكاري ثالاَوتن مافي نارِةزايي دةرِبرِيني هةية لة لاي ليذنةى سةرووتر و برِيارى ئةم ليذنةيةش يةكلاكةرةوةية .
ز ) نابيَ ماوةى ثالاَوتن لة شةش مانط كةمتر بيَ .
ع ) لة يةكيَ لة شانةكاندا رِيَك بخرِيَ .
2008/3/11
مادده ی دووه م
ثرةنسيثةكاني ثارتي لة رِيَكخستندا
ثارتي لة رِيَكخستندا لة سةر ثرةنسيثانة دامةزراوة :
1 – ثشت بةستن بة ثرةنسيثى هةلَيذاردن لة ثيَكهيَناني ليذنةكاني ثارتي دا لة رِيَطةى دةنطداني نهيَنيوة .
2 – دةستةكاني خوارةوة بة برِيار و رِيَنويَنيةكاني دةستةكاني سةرووتر دةبن و كةمايةتى برِيارةكاني زوَربة ثةسةند دةكات و ثيَويستة جىَ بة جيَي بكات و مافي ئةوةشيان هةية بة بةلَطةى ثيَ سةلميَنةرةوة بوَضوون و سةرنجي خوَيان دةرِبرِن .
3 – برِيار , بة تاكة كةس نادريَ , كاتيَ كة ئةو برِيارة لة دةسةلاَتي دةستةيةك يان رِيَكخراويَك داية بة بيَ ئةوةى ثرةنسيثى بةرثرسياريَتي تاكة كةس بةلاوة بنريَ .
4 – ثشت بةستن بة ثرةنسيثي رِاويَذكارى و رِاطوَرِينةوة و رِةخنة و رِةخنة لة خوَطرتن لة ضوارضيَوةى دةزطاكاني ثارتيدا نةك لة دةرةوة و بة بيَ تير و توانج و سوكايةتى ثيَ كردن .
5 – ثابةند بوون بة رِةخساندني دةرفةتى يةكسان .
2008/3/11
به شی يه كه م ( پارتي ) مادده ی يه كه م
ثيَناسةي ثارتي
2008/3/11
مادده ی 25
ثارتيمان باوةرِي بةوة هةية كة هيَزةكاني ئاسايشي ناوخوَ ( ئاسايش , ثوًَليس , رِةطةزنامة و ئةحوالي مةدةني , هات و ضوَ , سنوور , طومرط و بةرطري مةدةني ) رِوَلَيَكي طرنط لة ثاراستني هاولاَتيان و مولَك و مالَ و ئازادى يان و لة داكوَكي كردن لة دةستكةوتةكاني طةل و مسوَطةر كردني بالاَدةستي ياسا و جيَ بة جيَ كردني عةدالةت و رِيَزليَناني مافةكاني مروَظدا دةكيَرِن , بوَيةش كاردةكا بوَ : 1
– ثشتطيري كردني زياتري هيَزةكاني ئاسايشي ناوخوَ بوَ ئةوةى بة ضاكترين شيَوة ئةركةكاني خوَيان رِاثةرِيَنن .
2 – بايةخداني زياتر بة مةشق ثيَ كردن و ثيَطةياندن و بةهيَزكردن و بةرز كردنةوةى ئاستي هوَشيارى ئةنداماني ئةم هيَزانة , لة رِيَطاي ئةو قوتابخانة و ثةيمانطة و كوَليذة تايبةتمةندانةى كة هةن و ثةرة ثيَدانيان .
3 – ضاك كردني بارى ذيان و طوزةرانيان .
2008/3/11
مادده ی 24
ماددةى بيست و ضووارةم : يةكيَتي و سةنديكا و كوَمةلَة ثيشةيييةكاني كوردستان
ثارتى باوةرِي بة رِوَلَي كاريطةرى ئةو رِيَكخراوة جةماوةري و ثيشةيييانة هةية بوَ ثةرِةثيَداني ئةو رِوَلَة كار دةكا , ئةويش لة رِيَطاي ثشتطيرى كردنيان و يةكخستني هةولَ و تةقةلاَيان لة سةر بنضينةى يةك رِيَكخراو بوَ يةك كةرتي ثيشةيي و ثةيرِةوكردني ثرةنسيثى ديموكراتي لة هةلَبذاردني سةركردةكانياندا .
2008/3/11
مادده ی 23
ماددةى بيست و سيَيةم : دادوةيي
1 – رِيَزطرتن لة دادوةريي ( دادوةر و داواكارى طشتي ) و سةربةخوَيي يةكةى و دووثات كردنةوةى ئةو زةمانةتة ياسايي يةى كة لة هةموو بوارةكاندا بوَيان رِةخساوة .
2 – ثشتطيرى كردني داواكاري طشتي وةك دةزطايةك كة سةربةخوَيي تةواوى هةية , بوَ ئةوةى لة هةموو بوارة تايبةتمةندةكاني ديكةدا رِوَلَي خوَي لة دادطاكاندا بطيَريَت .
3 – ثيَطةياندني دادوةران و داواكاراني طشتي لة ثةيمانطةيةكي دادوةريي دا كة بوَ ئةم مةبةستة ديَتة دامةزراندن و كردنةوةى خوَلي تايبةتي و جوَراوجوَر لة بوارى ياسايي و دادوةريي دا كة دةبيَتة مايةى رِاثةراندني ئةركةكانيان بة شيَوةيةكي باش و رِيَك و ثيَك .
4 – بايةخدان بة دادوةريي ئيداري و دامةزراندني دادطايةكي تايبةت بةم دادوةريي ية .
2008/3/11
مادده ی 22
ماددةى بيست و دووةم : رِوَشنبيرى و رِاطةياندن و بلاَوكردنةوة
ثارتي باوةرِي بة ئازادي بلاَوكردنةوة و رِوَشنبيرى و راطةياندن هةية لة رِيَطاي كةنالَةكاني بينراو و بيستراو و خويَندراوة و تةئكيد لة سةر رِوَلَي كاريطةريان دةكاتةوة لة هوَشياركردنةوةى كوَمةلَ و ئاشكراكردني رِاستي يةكان و دةستنيشان كردني شويَني كةم و كورتي يةكان و طةياندني دةنطي طةلةكةمان بة جيهان . بوَية هةلَ دةدا بوَ :
1 – ضالاك كردني رِوَلَي دةزطا جوَراوجوَرةكاني رِاطةياندن .
2 – ثةيرِةوكردني مةوزوعيةت و رِةخنةى بنياتنةر لة خستنةرِووى بابةتةكاندا و دووركةوتنةوة لة شيوازي موزايةدة و شةرِ جنيَو و لةكةدار كردن .
3 – رِيَكخستني كةرتي ئاطاداري بينراو و بيستراو و خويَندراو بة شيوةيةك كة لة طةلَ ثرةنسيثى ديموكراسيدا بطوَنجيَ و لة زيَدة خةرجي و ثةرش و بلاَوكردنةوةى سامان و تواناكان دووربكةويَتةوة .
4 – ئاذانسي دةنطوباسي كوردستان بة هيَز بكريَت و لة بلاَوكردنةوةى هةوالَةكاني ناوخوَدا ثشتي ثيَ ببةستريَ .
5 – هةولَدان بوَ دامةزراندن و ثةرِةثيَداني دةزطايةكي بلاَوكردنةوة و ضاثةمةني كوردي و ثشتطيرى كردني ضاثخانةكاني كوردستان و ثيَطةياندني كاديرى ئيعلامي .
6 – ثةلة كردن لة دامةزراندني كتيَبخانةي نيشتيماني كوردستان .
7 – بايةخدان بة دةستنووسة كوَن و بةنرخةكاني كوردي و دامةزراندني مةلَبةنديَك بوَ ثاراستني بةلَطةنامةكان .
8 – ئةوثةرِي بايةخدان بة زيندووكردنةوةى كةلةثوورى كورد لة رِيَطةى كردنةوةى موَزةخانةيةكي نيشتيماني كوردستان و بةطرِخستني ثروَسةى مةسح و بةدواداطةرِاني ئاسةوارةكان و هةولَداني زياتر بوَ طةرِاندنةوةى ئةو ئاسةوارانةى طواستراونةتةوة يا دزراون و بةخشينةوةى ناسنامةى نةتةوةيى بةو شويَنةوار و هونةر و ئةدةبة كوردي يانةى كة ناسنامةكةيان شيَويَندراوة .
9 – دامةزراندني موَزةخانةيةك بة ناوى موَزةخانةى بارزاني نةمر كة شويَنةوار و كةلةثوور و بةلَطةنامة و هةموو ئةو شتانةى كة ثةيوةندى يان بة ذياني خوَي و خةباتي هةظالاَنييةوة هةية , لة طةلَ كولةثوورى شوَرِش و رِاثةرِينةكاني كورد لةم موَزةخانةيةدا هةلَبطيريَت .
10 – هةولَدان بوَ تةبةنا كردني بةرهةمي داهيَنةرانةى هونةرمةنداني شانوَ و سينةماي كوردستان و يارمةتيداني زياتريان بوَ بةديارخستني ناسنامةى شانوَ و سينةماي كوردستان .
2008/3/11
مادده ی 21
ماددةي بيست و يةكةم : ثاراستي ذينطة
1 – سياسةتي شوَظيني يانةى رِذيَم ذينطةى كوردستانيشي نةبواردووة , بوَية طةرِاندنةوةى سةوزايي بوَ سةرزةميني جواني كوردستان ئةركيَكي نيشتيماني ز نةتةوةيي و مروَيي ية و ثارتيمان لةم ثيَناوةدا كار دةكات و هةولَ دةدا برِيارةكاني ( كوَنطرةى هلسنكي ) جيَ بة جيَ بكات كة تايبةتة بة ثاراستي ذينطة لة ثيس بوون و دوَزينةوةى شويَني ثاريَزراو بوَ ئةو زيندةوةرانةي مةترسي لة ناوضوونيان ليَ دةكريَ و دةركردني ياساى تايبةت بوَ ئةم مةبةستة .
2 – بايةخدان بة دارستاني سروشتي و لة وةرِطةو بيَستانةكان و ثاراستنيان لة سووتان و برِينةوة و كاركردن لة ثيَناوي بووذاندنةوةى رِووثوَشى رِووةكي و دامةزراندني كةمةربةندي سةوز لة دةورى شار و شاروَضكةكاندا و رِيَطةطرتن لة داخوراني خاك و بوون بة بيابان .
3 – بةرز كردنةوةى دروشمي ( لة ثيَناوى كوردستانيَكي بيَ مين ) و ثشتطيرى كردن و فراوان كردني ئةو هةولَ و كوَششةى لةم بوارةدا دةدريَ .
4 – هةولَدان بوَ دةركردني ياسايةكي تايبةت بة ثاراستن و ثةرةثيَداني ذينطة .
2008/3/10
مادده ی 20
ماددةى بيستةم : تةندروستي و كاروبارى كوَمةلاَيةتى
1 – ثارتيمان بة ثيَويستى دةزانيَ هةموو جوَرةكاني ضاوديَري تةندروستي لة خوَ ثاراستن و ذارةسةركردن بايةخيان ثيَ بدريَت , ئةويش لة رِيَطاي دابين كردني ثيَداويستي و كاديرى ثزيشكي و تةندروستي و زياد كردني نةخوَشخانة و مةلَبةندي لةش ساغي و عيادةى شةعبي و دابةشكردنيان بة شيَوةيةكي عاديلانة بةسةر ناوضةكاندا بة جوَريَ كة فرياي طةياندني خزمةتطوزارى بوَ طشت هاوولاَتياني هةريَم بكةون .
2 – داوا دةكا لة رِيَطاي ثيَشكةش كردني بةرنامةى هةمةجوَر لة دةزطاكاني رِاطةياندندنةوة هوَشيارى تةندروستي بةرز بكريَتةوة و ضاوديَرى دايك و مندالَ بكريَت و كار ثيَ كردني مندالاَن قةدةغة بكريَت و بايةخ بة ثير و ثةككةوتةكان بدريَت و مةلَبةندي بةخيَو كردن و ضاوديَرى كوَمةلاَيةتى و تةئمينى تةندروستي يان بوَ دةستةبةربكريَ و بايةخ بة دابينكردني دةرمان بدريَت و هةولَ بدريَت سةرةتايةك بوَ دامةزراندني ثيَشةسازي داو و دةرمان لة ناو خوَدا بخوَلَقيَنريَت .
3 – قةدةغة كردن و قةلاَ ضوَ كردني بازرطاني موخةديرات كة كاريطةرى سلبي دةكاتة سةر كوَمةلَ و زياني ثيَ دةطةييَنيَ , ئةمةش بوَ ئةوةى كوردستان بة ثاك و خاويَني بميَنيَتةوة و لةم نةخوَشي ية كوشندةية بة دوور بيَ .
2008/3/10
مادده ی 19
ماددةى نوَزدةهةم : ئافرةت
لة كوَنةوة كوَمةلَطاي كوردستان بةوة ناسراوة كة ريَز لة ئافرةت و رِوَلَي ئيجابي ئافرةت لة كوَمةلدا دةطريَت , بوَية ثارتيمان بةو ضاوة سةيري ئافرةت دةكا كة نيوةى كوَمةلَة وثيَويستة لة هةموو بوارةكاني ذياندا رِوَلَي خوَي بطيَريَت . ثارتيمان لة رِوانطةى ئةو رِوَلَة طرنطةى كة ئافرةت لة بنياتناني خيَزان و كوَمةلَدا ديطيَرىَ هةولَ دةدا بوَ :
1 – ئافرةتي كوردستان مافي سياسي و ئابوورى و كوَمةلاَيةتى و رِوَشنبيرى تةواوى خوَي هةبيَ و ئةم مافانة بة ياسا زامن بكريَن .
2 – رِوَلَي ئافرةت لة ناو ثارتي و رِيَكخراو و ضالاكي يةكاندا ضالاكتر بكريَ .
2008/3/10
مادده ی 18
ماددةى هةذدةهةم : قوتابيان و لاوان
ثارتي برِواي بةوة هةية كة لاوان كوَلَةطةى كوَمةلَن و بة دةست و بازووي ئةوان ثاشةرِوَذى كوردستان دةنةخشيَنريَ , بوَية ثيَويستة كة :
1 – بايةخ بة ئامادةكردن و ثيَطةياندن و ئاواتةكانيان بدريَ و بووارى رِوَشنبيرى و زانستي يان بوَ دةستةبةر بكريَ بوَ ئةوةى هيَز و توانايان طةشة بكات و بةهرةيان قالَ ببيَتةوة و هاوكارى لاواني داهيَنةر بكريَت و يانة و ياريطة و مةلةوانطةى وةرزشي و مةلَبةندى ضاوديَري زانستي زياتريان بوَ بكريَتةوة .
2 – كار كردن لة ثيَناوى ضاكتر كردني بارى طوزةران و خويَندني قوتابيان و دابينكردني بةشى ناوخوَيي بوَيان و دوَزينةوةى دةرفةتى كار بوَ دةرضووان .
2008/3/10
مادده ی 17
ماددةى حةظدةهةم : ئيسلام و كاروبارى ئاييني
1 – بايةخدان بة ئاييني ثيروَزى ئيسلام و كةلةثوورةكةى كة بة دريَذايي سةدةكان رِوَشنبيرى كوردي دةولَةمةند كردووة و رِيَزطرتن لة زانايان و ثياواني ئاييني و ثيَطةى كوَمةلاَيةتى يان و ضاكتر كردني بارى طوزةرانيان و دةستةبةر كردني ثيَداويستي يةكاني ئةنجامداني ضالاكي ئاييني و نيشتيماني و كوَمةلاَيةتى بوَيان بوَ ئةوةى خزمةتى طةلةكةيان و كيَشة مروَيي بة رِةواكةى بكةن و هةولَدان بوَ ضاوديَري كردن و ثةرةثيَداني ثةيمانطة و كوَليَذ و قوتابخانة ئاييني يةكان و بيناكردنةوةى ئةو مزطةوت و شويَنة ئاييني ية ئيسلامى يانةى كة تيَكدراون .
2 – ثشتطيرى كردن و يارمةتيداني يةكيَتي زانايانى ئاييني ئيسلام بوَ ئةوةى بة ضاكترين شيَوة ئةركةكاني خوَي جيَ بة جيَ بكات .
3 – رِيَز ليَناني هةست و داب و نةريت ورِيَ و رِةسمي تيَكرِاي تائيفة ئاييني و مةزهةبي يةكان و كاركردن لة ثيَناوى بلاَوكردنةوةى طياني ليَبوردن و سنط فراواني ئاييني بوَ ثتةوكردنى برايةتى و خوَشةويستي و هاوكارى و بايةخدان بةو شويَن و ثةرستطايانةى كة تايبةتة بةوان و رِيَزطرتن لة حورمةتى ئةو شويَنانة و بيناكردنةوةىئةوانةى كة ويَران كراون .
2008/3/10
مادده ی 16
ماددةى شانزدةهةم : ثةروةردة و فيَركردني بالاَ
لة ثيَناوى ضارةسةر كردني ئاكامي سياسةتي رِةطةزثةرست و شوَظينيانةى رِذيَمة يةك لة دواى يةكةكان لة بواري ثةروةردة و فيَركردندا , ثارتيمان بة ثيَويستي دةزانيَ سياسةتيَكي ثةروةردةيي بنياتنةرانة دابرِيَذىَ بة مةبةستي سرِينةوةى شويَنةواري ئةو سياسةتانةى ثيَشوو لة لايةك و بيناكردنةوةى كةرتي ثةروةردة و فيَركردن , هةر لة باخضةى ساوايان و نةهيَشتني نةخويَندةوارى يةوة تا دةطاتة زانكوَكان و خويَندني بالاَ , لة سةر بناغةيةكي زانستي و ثةروةردةيي رِاست و دوروست لة رِيَطاي :
1 – ثيَداضوونةوةيةكي سةرتاسةرى بة تةواوي ثروَطرام و كتيَب و ماددةكاني خويَندن ةو دةولَةمةندكردنيان بة طياني كوردايةتى و بةهاي رِةسةني طةلةكةمانةوة , بة جوَريَ كة لة طةلَ ثيَشكةوتني زانستي و تةكنيكي و شارستانيدا هاوشان بيَ .
2 – بايةخدان بة كةلةثور و رِوَشنبيرى و ميَذووى كورد و جوطرافياي كوردستان .
3 – طرنطي دان بة هةيئةتةكاني فيَركردن و خويَندن لة رِيَطاي دابينكردني ئاستيَكي طوزةراني طونجاو بوَيان و ثتةوكردني شويَن و ثايةى كوَمةلايةتى يان كة شياوى ئةو رِوَلةى زانستي و صةروةردةيي ية بيَت كة دةيطيَرِن .
4 – بايةخيَكي تايبةتي بة زانكوَ و ثةيمانطة و ماموَستا و كاديرة زانستي يةكان بدريَ و ثيَداويستي يةكاني تويَذينةوةى زانستي يةكان بدريَ و ثيَداويستي يةكاني تويَذينةوةى زانستي يان بوَ دابين بكرىَ و كةش و هةوايةيكى لة بارى داهيَنان و ثةرةسةندنيان بوَ زامن بكرىَ و ( حسانة ) يان بوَ برِةخسيَنرىَ و رِيَزليَناني حورمةت و سةربةخوَيي زانكوَكان و مسوَطةر بكريَ و دةست نةخريَتة ناو كار و باريان و كاروضالاكي يان دةستةبةر بكريَ بوَ ئةوةى رِوَلَي زانستي و شارستاني و رِوَشنبيرى خوَيان لة ناو كوَمولَدا بطيَرِن .
5 – هاني طةرِانةوةى خاوةن توانا و بةهرة زانستي يةكان بوَ هةريَم بدريَت بوَ ئةوةي بةشداري لة كارواني زانستدا بكةن .
6 – ثشتطيرى كردني تويَذينةوة و ديراساتي زانستي لة رِيَطاي هانداني كوَرِ و كوَنطرةى زانستي و ئاسانكردني بةشداربووني ماموَستايان لة كوَنطرة زانستي يةكاني جيهاندا .
7 – ثشتطيرى كردني كوَرِي زانيارى كوردستان .
8 – كاركردن لة ثيَناوى دابينكردني زةمال و ناردنة دةرةوةى ماموَستايان و قوتابى ية يةكةمةكان بوَ دةرةوةى هةريَم و دابةشكردني ئةو زةمالاتة بة ثيَي ثرةنسيثي دةرفةتي يةكسان بوَ هةموو لايةك .
9 – هةولَدان لة ثيَناوي تةرخان كردني كورسي خويَندن لة زانكوَكاني هةريَم بوَ ئةو كوردانةى لة دةرةوةى هةريَمدان .
10 – بايةخدان بة رِوَشنبيرى ئاشورى و كلداني و توركماني .
2008/3/10
مادده ی 15
ماددةى ثانزدةهةم : ثةيوةندى و طةياندن و طواستنةوة و رِيَطاوبان
1 – لةبةر طرنطي ثةيوةندي كردني بة تةل و بيَ تةل لة طريَداني ناوضةكاني هةريَم لة طةلَ يةكدى و لة طةلَ جيهاني دةرةوةدا , بوَية ثيَويستة بايةخ بة دوروستكردني توَرِي ثةيوةندى كردني ناوةخوَ و طرنطي بة توَرِةكاني ناو شارةكان بدريَت و بة دامةزراندني بةدالَةى نوَييَ لة شارةطةورةكان و قةزاكاندا فراوان بكريَن , هةروةها بايةخ بة ثوَستةى ناوةوة و دةرةوة بدريَت و مةلَبةندى نوييَ ثوَستة لةو ناوضانةى كة ثوَستةيان تيَدا نيية بكريَتةوة و طرنطي بة مةلَبةندةكاني كةش ناسى بدريَت و ثيَش بخريَن .
2 – بايةخدان بة هوَية جوَراو جوَرةكاني طواستنةوةى خةلَك و كةل و ثةلَ لة نيَوان شارةكاني هةريَمدا .
3 – بايةخدان بة توَرِي رِيَطاوبان و ثردةكان , بة تايبةتيش ئةو ثرد و رِيَطا سةرةكي يانةى كة هةريَمى كوردستان بة دةولَةتاني دراوسيَ دةبةستنةوة و ئيدامة و ثاراستن و ثةرةثيَدانيان .
2008/3/10
مادده ی 14
ماددةى ضواردةهةم : شارةواني و طةشت و طوزار
1 – ثيَويستة هةولَ بدريَ خزمةتطوزارى شارةواني لة رِووى ضةندايةتى و ضوَنايةتى يةوة ثةرى ثيَ بدرىَ بوَ ثاراستى ثاك و خاويَني و جواني ناوضةكاني نيشتةجىَ بوونى هاوولاَتيان و ثاراستني ذينطةى كوردستان لة ثيس بوون و ضاوثيَداخشاندةوةى نةخشةى بنضينةيي شار و شاروَضكةكان بة ثيَي ستانداردي نوَييَ زانستي .
2 – زيندووكردنةوة و بوذاندنةوةى بزووتنةوةى طةشت و طوزار لة كوردستان و ثةرةثيَداني , لة رِيَطةى ثاراستن و بايةخدان بة دامودةزطاكاني طةشت و طوزار و شويَنةوارة ميَذوويي يةكان و باسكردنيان لة دةزطاكاني رِاطةياندندا .
3 – هةولَدان بوَ ئةنجامداني هةلَبذادني شارةواني يةكاني هةريَم لة نزيكترين دةرفةتدا .
2008/3/10
مادده ی 13
ماددةى سيَزدةهةم : ئاوةدانكردنةوة و نيشتةجيَ كردن
1 – ئةوثةرِي بايةخدان بة بيناكردنةوةي طوندة رِوخيَنراوةكان و دابينكردني خزمةتطوزاري ثيَويست بوَيان .
2 – ديراسةكردني قةيراني خانوو و شويَني حةوانةوة دوَزينةوةى رِيَطا ضارةى لة بار بوَ ئةم كيَشةية و بايةخدان بة فراوانبووني ستووني لة شارةكاندا .
3 – رِةضاوكردني هةل و مةرج و ستانداردي جيهاني بوَ رِووبةرِوو بوونةوةى بوومةلةرزة و كارةساتي ديكةى سروشتى .
2008/3/9
مادده ی 12
ماددةى دوازدةهةم : سياسةتي ئابوورى و دارايي
هةرضةندة عيَراق لة رِووى ساماني سروشتي و مروَييةوة ولاَتيَكي دةولةمةندة , بةلاَم سياسةتى ثةيرِةوكراو لة ناوةند و شةرِ و كوشتار و ئةو ئابلوَقةيةى بة هوَي شةرِةوة بةسةريدا سةثيَنراوة واي كردووة كة ئابوورى عيَراق زوَر شثرزة بيَت و طةلي عيَراق زوَر بة طراني نرخةكةى بدات . ئةم بارودوَخةش لة كوردستاندا رِةنطي داوةتةوة و كارى كردوَتة سةر ئابوورى يةكةى , ئةمة سةرةرِاي ئةو ئابلوَقة ناوخوَييية كة بةسةر هةريَمدا سةثيَندراوة , بوَية ثارتيمان واي دةبينيَ كة :
1 – ضارةسةركردني طير و طرفتي سةختي ئابوورى لة عيَراقدا لة رِيَطاي رِذيَميَكي ديموكراتييةوة دةستةبةسةر دةبيَ كة هةلَطرتني ئابلوَقةى ئابوورى دا سةثا و مسوَطةر بكات و عيَراق بطةرِيَنيَتةوة ناو كوَمةلَطاي نيَودةولَةتى و بةرذةوةندييةكاني طةل رِةضاو بكات و سياسةتيَكي ذيرى ئابوورى طونجاو لة طةلَ طياني سةردةمدا ثةيرِةو بكات و سةروةت و سامانةكان بوَ بةرذةوةندى طةل بخاتة كار .
2 – لة بةر تايبةتمةندى بارودوَخى هةريَمى كوردستاني عيَراق , ثارتيمان تيَدةكوَشيَ بوَ :
الف) وةدةرناني هةريَمى كوردستان لةو ئابلوَقة نيَودةولةتييةى كة بةسةر عيَراقدا سةثيَنراوة .
ب ) ثشتطيرى ئابوورى نيَودةولةتي بوَ هةريَمي كوردستان زياد بكريَ و هةولَ بدريَ ئةو هاوكاريية لة رِيَطاي حكومةتى هةريَمةوةبطات و بةشى برِيار ليَ دراوى كوردستان لة ضووارضيَوةى برِيارى 986 دا داواى هةلَطرتني ئابلوَقةى داسةثا بةسةر عيَراقد مسوَطةر بكريَ .
ج ) ثيَويستة شيَوازيَكى هاوبةش بوَ كارى رِيَكخراوة مروَييةكان لة طةلَ حكومةتى هةريَمى كوردستاندا بدوَزريَتةوة , بوَ ئةوةى بةثيَي ئةولةوياتي ثيَويستى يةكانى طةل سوود لة هةولَ و تةقةلاكانيان وةربطريَت .
د ) حكومةتى هةريَم سياسةتيَكى ئابوورى رِوون و ديراسةتكراو بطريَتة بةر كة ئازادى ضالاكى ئابوورى تايبةت مسوَطةر بكات و دةرفةتى ثيَ بدات رِوَلَي خوَي بة شيَوةيةكى كاريطةر لة خولَقاندنى حالَةتى ثةرةسندن و طةشةكردندا بطيَرِيَ , هةروةها بةرهةمهيَنانى نيشتيمانى و ثيَشةسازى ناوةخوَ ثشتطيرى بكريَ و بثاريَزريَ , بة جوَريَك كة هاوشان بيَ لة طةلَ ضالاكى حكومةتى هةريَم لة بووارى ئابووريدا بوَ دارِشتني سةرةتايةكى رِاست و دوروست بوَ طةشةكردنيَكى سةرتاسةرى ئابوورى كة زامني وةبةرهيَناني هةموو سامان و توانا رِةخساوةكان بيَت و ببيَتة مايةى زيادكردني داهاتي نةتةوةيي و ئاستى طوزةراني خةلَك بةرز بكاتةوة و موستةهليك لة ضةوسانةوة و ياريكردن بة بذيَوى طةل بثاريَزيَ .
ه ) ثشتطيرى كردن و ضالاك كردني بانكي هةريَم بوَ ئةوةي بتوانيَ رِوَلَي خوَي لة بةطةرِخستنةوةى بانكة بازرطاني و تايبةتمةندةكاني هةريَمدا بطيَرِيَ تا ئةركي خوَيان لة دارِشتني سياسةتيَكي دراوي ( ائتماني ) راست و دوروست دا ئةنجام بدةن و لة هيَنانةكايةى سةقامطيرى بوَ وةزعي دراوي بيانيدا رِوَلَي خوَيان بطيَرِن , هةروةها بةشدارى لة خستنةكار و ئاراستةكردني ثاشةكةوتي خةلَك بةرةو ئةو ضالاَكي ية ئابوورى يانةى كة لة بةرذةوةندي هةريَمدا بكةن .
و ) هةولَدان بوَ ريَكخستن و طوشةثيَداني داهاتةكاني هةريَم و ئامادةكردن و ثيَطةياندني كاديري دارايي و ئابوورى و كوَنتروَلَ كردني ياساي تةعريفةي طومرطي و ضاك كردني كارى ئيدارةكاني و نةهيَشتني خوَدزينةوة لة باجدان و بايةخدان بة ضوست و ضالاك كردني ترانزيَت لة هةريَمدا .
ز ) بايةخدان بة طيرو طرفتي بيَكارى , بة تايبةتيش لة نيَو لاواندا و هةولَي رِةخساندني دةرفةتي كار بوَيان و قةدةغةكردني كارثيَ كردني مندالاَن
3 – كشت و كالَ
ثارتيمان , كشت و كالَ بة يةكيَك لة طرنطترين كةرتة ئابوورى ية بةرهةم هيَنةرةكاني هةريَم دةزانيَت , بوَية بايةخيَكي يةكجار زوَر بة ثةرةثيَدان و نوَييَ كردنةوة و تةواوكردني ثروَسةى بة مةكينةكردن و دابينكردني طشت ثيَداويستييةكاني و ضارةسةر كردني هةموو كيَشة ز طير و طرفتةكاني بةردةمي دةدات لة رِيَطاي :
الف ) ئةنجامداني ليَكوَلينةوةيةكي فراوان و وورد لةسةر خوَ بوَ كيَشةى زةوى لة كوردستاندا لة ثيَناوى دةركردني ياسايةك كة مافي جوتيار و خاوةن مولَك بثاريَزىَ , بة شيوةيةك كة سةقامطيربوونى مولَكايةتى كشت و كالَ مسوَطةر بكات و ببيتة هوَي زيادبوون و طةشةثيَداني بةرهةمي كشت و كالَ , بو َئةوةى لةم رِيَطايةوة ئاسايشي خوَراكي بيَتةدى و داهاتةكاني هةريَم زياد بكات .
ب ) سوود وةرطرتن لة ساماني ئاو و بايةخدان بة دروستكردني بةنداو و كةنالَي ئاوديَري كة ببيتة هوَي زيادبوونى رِووبةرى زةويية بةراوةكان و ثتر بووني بةرهةم و بةرهةمهيَنان و ثاراستني حةوزي رِووبارةكان و رِيَطةطرتن لة بةردةم دارِماني خاكدا .
ج ) دابين كردني خزمةتطوزارى كوَمةلاَيةتي و تةندروستي و ثةروةردةيي و كشت و كالَى و بنيادي رِاطيركارى ( البني الارتكازية ) لة لادىَ دا و هانداني جووتياران بوَ طةرِانةوة بوَ طوندةكاني خوَيان بوَ ثشتطيرى كردني ثروَسةى ئاوةدانكردنةوةى كوردستان .
د ) بايةخدان بة ساماني رِووةك وةك دانةويَلة و سةوزة و بةرةبوومي ثيشةسازي و زةيتي و بيَستانكارى و دارستان و لةوةرِطة و طذوطياي ثزيشكي .
ه ) بايةخدان بة ساماني ئاذةلَ وةك مانطا و مةلرِ و مالاَت و ثةلةوةرِ وماسي و هةولَدان بوَ طةشةثيَدان و زياد كردني ئةم سامانة و دابين كردني خزمةتطوزارى ثيَويست بوَي .
4 – ثيشةسازي
الف ) خستنةكار و ثةرةثيَداني ئةو كارطانةى كة هةن و دابين كردني كةل و ثةلي يةدةك و كةرةستةى خاو بوَيان و ثةرةثيَدان , لة طةلَ بايةخداني تايبةت بة كارطةكاني ضيمةنتوَ و طةض و هةلَكةندني بةرد لةبةر ئةو رِوَلَةى لة ئاوةدانكردنةوةى كوردستاندا دةيطيَرِن .
ب ) دامةزراندني ثرِوَذةى ثيشةسازى ( سوك و قورس ) كة كةرةستةى خاويان لة هةريَمدا دةست دةكةويَ .
ج ) بايةخ ثيَدان و ثةرةثيَداني ثيشةسازي خوَراك و كاركردن بوَ دامةزراندني كارطةى نوَييَ .
د ) هانداني وةبةرهيَنانى ( استسمارات ) ثيشةسازى .
ه ) كاركردن لة ثيَناوى سوود وةرطرتن لة ساماني نةوت و بة ثيشةسازي كردني .
ز ) بايةخدان بة سةرضاوةكاني بةرهةمهيَناني وزةى كارةبا و ضاككردن و ثاراستن و بةيةكةوة طريَداني توَرِةكاني , بة شيَوةيةك كة كارةبا بوَ هةموو دانيشتواني هةريَم لة توَرِيَكي تةواو و رِيَكوثيَكدا دابين بكريَ و هةولَ بدريَسةرضاوةى نوَييَ وزة بدوَزريَتةوة .
5 – بازرطاني :
بازرطاني كوَلةطةيةكى طرنطي ئابوورى ية و بةشدارييةكي كاريطةر لة بووذاندنةوةى ئابووريدا دةكات , بوَية دةبيَ كةرتي بازرطاني وةكو ثيَويست بايةخي ثيَ بدريَت بوَ ئةوةى ببووذيَتةوة و بزووتنةوةكةى ضوست و ضالاك بكريَت و لة هةمان كاتدا ثيَويستة ضاوديَري بازرطاني بايةخي ثيَ بدريَت .
6 – سةرضاوةكاني ساماني سروشتي :
الف ) نةوت و كانزاكان : طةلي كوردستان مافي ئةوةى هةية سامانةكاني ضيَر خاكي هةريَم بة نةوت و كانزاكانيشةوة وةبةربيَنيَت .
ب ) سةرضاوةكاني ئاو : زوَربةى ئاوى رِوَذهةلاَتي ناوةرِاست , بة ئاوى عيَراقيشةوة, لة خاكي كوردستانةوة هةلَدةقوليَن , ئةوةش سامانيَكي نةتةويي يةكة نابيَ لة دةست خوَماني بدةين و بايةخي ئةم سامانة رِوَذ لة دواى رِوَذ زياتر دةبيَ و لةم سةردةمةى ئيَستاماندا شان لة شاني نةوت دةدات و طةلي كوردستانيش مافي ئةوةى هةية بةر لة خةلَكي ديكة سوودي ليَ وةربطريَ .
2008/3/9
مادده ى 11
ماددةى يازدةهةم : كةمة نةتةوةكان
ثارتيمان ريَز لة هةست و نةست و داب و نةريتي ئةو كةمة نةتةوة و ئاييني يانة دةطريَ كة لة طةلَ كورد لة كوَمةلَطاي كوردستاندا دةذين وةك توركمان و ئاشورى و كلدان و هي تر و تةقديرى تايبةتمةندى نةتةوةيي و ئاييني يان دةكات و كار دةكا لة ثيَناوى مسوَطةركردني بةدةستهيَنان و ثيادةكردني مافة روَشنبيرى و ئيدارى يةكانيان و بةشدار بوونيان لة ئةنجوومةنى نيشتيماني كوردستان و حكومةتى هةريَمدا بة ثيَي رِيَذةيان لة ضاو دانيشتواني هةريَم و ئاسان كردني طةرِانةوةى كوَضكردوةكانيان بوَ ناوضة ئةسلَييةكاني خوَيان .
2008/3/9
مادده ى 10
ماددةى دةيةم : كورد لة ناوضةكاني ديكةى عيَراقدا
بةرطرى كردن لة مافي ئةو كوردانةى لة ناوضةكاني ديكةى عيَراقدا نيشتةجيَن و مسوَطةركردني بةردةوامبوونى ثةيوةندى نةتةوةيي و روَشةنبيرى لة طةلَياندا .
2008/3/9
مادده ى 9
ماددةى نوَيةم : خاكة ئازاد نةكراوةكاني كوردستان
ثارتى بة ثيَزانينيَكي زوَرةوةدةرِوانيَتة خوَرِاطرى و مةينةتييةكاني رِوَلَةكاني طةلةكةمان لة هةريةك لة كةركووك و مةخموور و خانةقين و شيَخان و سنجار و زمار و مةندةلي و ئةو شويَنانةى ديكةى خاكي كوردستان كة هيَشتا لة دةرةوةى دةسةلاَت و بةريَوةبرايةتىحكومةتى هةريَمدان . هةروةها ثارتيمان شالاَوى تةعريب و طوَرِين و شيَواندنى ناسنامةى نةتةوايةتى و طوَرِيني سنوور و ثةيوةنديية ئيدارييةكان تاوانبار دةكا و خةبات دةكا لة ثيَناوى كوَتايي ثيَ هيَنان و نةهيَشتني شويَنةوارى ئةو كارانة و بةستنةوةى ئةو ناوضة ئيدارييانة بة هةريَم و فراوانكردني ناوضةى ثاريَزراو بوَ ئةوةى هةموو ئةو ناوضانةش بطريَتةوة .
2008/3/9
مادده ى 8
ماددةى هةشتةم : ثيَشمةرطة
هةر لة هةلَطيرساني شوَرِشي مةزني ئةيلولةوةثيَشمةرطة قةلَغاني طةلي كوردستان و ثاريَزةرى سنوورةكان و لة رِوَذاني تةنطانةدا هيَماي بةرخوَدان بوة و لة سايةى قوربانيداني طةورةى ئةودا طةلةكةمان توانيويةتى لة بارودوَخي جياوازدا خوَي رِابطريَ , بوَية ثارتيمان بة ثيَزانينيَكي زوَرةوة رِوَلَي مةزن و قارةمانانةى ثيَشمةرطة لة كارواني طةلةكةماندا هةلَدةسةنطيَنيَ و بة جيدى هةولَ دةدا بوَ :
1 – ثشتطيرى و ثيروَز كردني ئةو هةولَ و تةقةلايةى كة دةدريَ بوَ يةكخستني رِيَزةكانيان لة وةزارةتي ثيَشمةرطةدا بوَ بةرطرى كردن لة سنوورى كوردستان و ثاراستنى ماف و دةستكةوتةكاني طةلةكةمان .
2 – بةرزكردنةوةى ئاستى طوزةرانيان بة دةركردني ياسا و تةشريعاتي تايبةتى كة بارى ئابوورييان سةقامطير بكات .
3 – بايةخدان بة مةشقي ثيَويست بوَ زيادكردني هيَزي لةش و تواناي شةرِكردني ثيَشمةرطة و ضةسثاندني ثرةنسيثى ديسيثلين و نيزام ز طوَي رِايةلَي بوَ ئةو فةرمانانةى كة لة تةشكيلات و فةرماندةكانةوة دةردةضن .
4 – ثشتطيرى كردن و ثةرةثيَداني هةردوو دةزطاي شةهيد و ئةيلول و هاوكارى كردني ثيَشمةرطةكاني ئةيلول لة بةرامبةر ئةو خةبات و قوربانييةى كة ثيَشكةشيان كردووة و سوود وةرطرتن لة تاقيكردنةوة و ئةزموونةكانيان و مسوَطةركردني يارمةتيداني خيَزانةكانيان و ثيَش خستنيان لة بووارى وةرطرتني دةستةبةرى كوَمةلاَيةتى و تةندروستيدا .
5 – بةخيَو كردن و ئاطاليَبوونى ثيَشمةرطة ثةككةوتووةكان و زامنكردني مافةكانيان .
2008/3/9
مادده ى 7
ماددةى هةفتةم : قوربانياني ئةنفال و شالاَوةكاني رِاطواستن و دةربةدةركردن و ضةكي كيمياوى
1 – ثارتيمان داواي هةلَمةتيَكي نيشتيماني و جيهاني سةرتاسةرى دةكا بوَ ئاشكراكردني ضارةنووسي دةيان هةزار رِوَلَةى طةلةكةمان لة بارزاني و فةيلي و قوربانياني شالاَوة بةدناوةكاني ئةنفال و ئةو زينداني بيَ سةر و شويَنانةى كة تا ئيَستا ضارةنووسيان ناديارة و ئازادكردني ئةوانةى لة ضياندا ماون و قةرةبووكردنةوةى ئةو قورباني يانة يا خيَزانةكانيان لةم زوَلم و ستةم و زيانةى كة دووضارى هاتوون .
2 – ثارتيمان تيَدةكوَشيَ لة ثيَناوى قةدةغةكردني بةرهةمهيَنان و بةكاربردن و عةمباركردني ضةكي كيمياوى و بايوَلوَجي و هةولَ دةدا روَذى 16 ى ئازار ( روَذى حةلةبجة ) بكريَ بة روَذيَكي جيهاني بوَ قةدةغةكردني لة رِوَلَةكاني طةلةكةمان . هةروةها ثارتيمان ثشتطيرى لة هةول َ و تةقةلاى نيَودةولَةتى بوَ دامةزراندني مةلَبةندي توَذينةوةى تايبةت بة ئاسةوارى شةرِي كيمياوى دذي طةلةكةمان دةكات .
3 – ثارتيمان هةولَدةدا طشت دةربةدةر و رِاطويَزراوةكان بطةرِيَنةوة شويَني ئةسلَي خوَيان و حكومةتى ناوةندي قةرةبووي ئةو زةرةر و زيانانة بكاتةوة كة ليَيان كةوتووة , لةوانة بيناكردنةوةى طوند و طةرِةك و شويَني حةوانةوةيان .
4 – ثارتيمان هةولَ دةدا كوردي فةيلي و ئةواني ديكة بطةرِيَندريَتةوة و رِةطةزنامةى عيَراقييان ثيَ ببةخشريَتةوة و مالَ و موَلكي طواستراوة و نةطواستراوةيان ثيَ بدريَتةوة و تيَكرِاي زةرةر و زيانةكانيان قةرةبوو بكريَتةوة .
5 – ثارتيمان بة توندي دذى هةولَ و تةقةلاَى رذيَمي عيَراق بوَ شيَواندن و سرِينةوةى ناسنامةى نةتةوةيي كورداني ئيَزيدي نارِةزايي دةردةبرِيَ و لة ثيَناوى نةهيَشتني تةواوى ئةو رةفتارة رةطةزثةرةستييانةى لةم بوارةدا دةرهةق بةوان كراوة كار دةكا .
6 – ثارتيمان واي دةبينيَ كة ضةوساندنةوةى كوردي شةبةك و رِاطواستن و دةستبةسةرداطرتني مالَ و مولَكيان كاريَكي رِةطةزثةرستانةية و بة مةبةستى طوَرِيني ناسنامةى نةتةوايةتييان ئةنجام دراوة , بوَية بوَ نةهيَشتني ئةو زوَلم و زوَري كة دووضارى هاتوون هةولَ دةدةين .
7 – ضةسثاندني مافي وةرطرتني رِةطةزنامةى عيَراقي بوَ ئةو كوردانةى لة عيَراقدا نيشتةجيَ بوون وةك ئوَمةريان و طوَيان و هي تر .
2008/3/9
مادده ى 6
ماددةى شةشةم : ثةرلةماني كوردستان و حكومةتي هةريَم
ثارتيمان ثةرلةمان و حكومةتي هةريَم بة دةستكةوتيَكي ميَذوويي طرنط دادةنيَ كة ثيَويستى بة ثةرةثيَدان و ثشتطيري هةية و ئةم دةستكةوتة بة هيض شيَوةيةك سازشى لة سةر ناكريَ و دةستي ليَ بةر نادريَ , ضونكة بةرهةمي خويَني شةهيدان و قوربانيداني طةلةكةمانة و بة دةنطةوة هاتني ئيرادةى ئازايةتى .
هةروةها ثارتيمان لة ثيَناوى سةقامطيركردن و قوولَكردنةوة و دةولَةمةندكردني ئةم ئةزموونة ديموكراتيية ساوايةدا خةبات دةكات بوَ ئةوةى سةركةوتني مسوَطةر بكريَ و رِوَلَي خوَي لة سةر بنضينةى ثرةنسيثى سةروةرى ياسا و بةرقةرار بوونى ئاسايش و نيزام و ثةرةثيَداني ئيدارةكان و بوذاندنةوةى ئابوورى هةريَمدا بة تةواوى بطيَرِيَ , بة جوَريَ كة زياد بوونى بةرهةمهيَنان و ئاسايشي خوَراكيمان و ضارةسةر كردني بيَكارى و هةلَئاوسان و كاركردن لة ثيَناوى زيادبوونى داهاتي دارايي حكومةتي هةريَمدا مسوَطةر بكات .
2008/3/9
مادده ى 5
ماددةى ثيَنجةم : ثةيوةندى نيَودةولَةتى
لة سايةى سيستةمى نوَييَ نيَودةولةتيدا كة ثشت بة ديموكراسي و رِيَزليَناني مافةكاني مروَظ و ضارةسةر كردنى طير و طرفتةكان لة رِيَطاي حيوار و طفت و طوَوة دةبةستيَت , ثارتيمان لة بوارى نيودةولةتى دا بوَ ئةمانةى خوارةوة كار دةكا :
1 – ثابةندبوون بة ثرةنسيث و ئامانجةكاني نةتةوةيةكطرتووةكان و رِيَزطرتن لة تيَكرِاي ئةو ثةيمان و بةلَطةنامانةى كة لة خزمةتى ئاشتي و ئازادى و ثيَشكةوتني طةلاندان .
2 – طونجاندنى ياسايى بارودوَخي ئيَستاي كوردستاني عيَراق لة ديدى ياساي نيَو دةولَةتى يةوة , سةيركردني دةزطاكاني هةريَم وةك دامودةزطاي شةرعي نويَنةرى طةلةكةيان و دوروست كردنى كةنالَي ثةيوةندى كردني راستةوخوَ لة طةلَ حكومةتى هةريَمدا تا ئةو كاتةى ئةلتةرناتيظيَكي ديموكراتي لة عيَراقدا دةستبةكار دةبيَ .
3 – ثشتطيرى كردني هةولَ و كوَششى نةتةوةيةكطرتووةكان و رِيَكخراوة ثسثوَرِةكان و ضالاكيية مروَظايةتة كاني و ثالَثشتي كردني ئةو رِيَكخراوة ناحكومى يانةى لة كوردستاندا كار دةكةن .
4 – ئةو ثةرِي هةولَدان لة ثيَناوى دامةزراندني ثةيوةندى توندوتوَلَ لة طةلَ ئةودةولَةتانةى كة ثشتطيرى يان لة كيَشةى طةلةكةمان كرد , بة تايبةتيش لة كاتي رِاثةرَينة مةزنةكةى سالَي 1991 و كوَرِةوةكةدا .
5 – بة هيَز كردني ثةيوةندى لة طةلَ سةرجةم ئةوحزب و رِيَكخراو و كةسايةتي يانةى كة ثشتطيرى يان لة كيَشةكةمان كرد .
6 – كاركردن لة ثيَناوي بةردةوامبوونى ثاراستني نيَودةولَةتى بوَ هةريَمى كوردستان و لاداني ئةو طةماروَيةى بةسةريدا سةثيَنراوة و كار كردن بة برِيارى 688 ي ئةنجوومةنى ئاسايش و بةردةوامبوون لة سةر كارى فرياطوزارى و يارمةتى مروَيي و جيهاني و ثشتطيرى كردني حكومةتى هةريَم لة كارى فرياكةوتن و ئاوةدانكردنةوة و ثةرةثيَدان و طةشةثيَداندا .
2008/3/9
مادده ى 4
ماددةى ضووارةم : نةتةوةى كورد
1 – ثارتيمان لة ثيَناوى ثتةوكردنى ثةيوةندى برايةتى و هاوكارى و هاريكارى لة طةلَ تيَكرِاي حزب و رِيَكخراوة ديموكراتييةكاني كوردستان و جاليةكاني كورد لة دةرةوة و بلاَوكردنةوةى ديموكراسي لة رِيَزةكاني بزوتنةوةى رِزطاريخوازى نةتةوةيى كوردستان دا كار دةكات , ئةويش بة طرتنةبةرى شيَزازى ديالوَطي برايانة و ديموكراتييانة و رِةت كردنةوة و تةرحيم و ئيدانة كردني ثةنابردنةبةر هيَز و زةبر و زةنط بوَ ضارةسةركردني ناكوَكي و طيرو طرفتةكاني ناو مالَى كوردستان .
2 – خةبات دةكةين لة ثيَناوى هيَنانةدى باشترين ثةيوةندى برايةتى و هاوكاري لة طةلَ ئةو نةتةوة و طةلاَنةى كة لة طةلَ نةتةوةى كورددا دةذين .
3 – ثارتيمان هةولَ دةدا بوَ خستنةرِوو و باسكردني كيَشةى كورد لة نةتةوةيةكطرتووةكان و رِيَكخراوة نيَو دةولةتييةكاني سةر بة يوَ ئيَن وةك كيَشةيةكى سياسى رِةوا لةم ناوضة طرنطةى جيهاندا و بوَ دوَزينةوةى شيَوازيَكى يةكطرتووى نويَنةرايةتى سياسى يانةى ميللةتى كورد و لابردنى ئةو زوَلم و زوَرة ميَذوويي يةى كة ليَ كراوة .
4 – ثارتيمان داواى هيَنانةدى ضارةسةرى ئاشتى يانة و ديموكراتييانةى كيَشةى كورد لة طشت ثارضةكانى كوردستاندا دةكات .
5 – كورد رِوَليَكى بةرضاوو كاريطةرى هةبووة لة بنياتنانى شارستاني ئيسلامي و عةرةبيدا و لة بةرطري كردن لةم شارستانيية بة ميَذوو و لة ناخوَشترين باروَخدا . لةم رِوانطةيةوة ثارتيمان داوا لة هةردوو جيهاني ئيسلامى و عةرةبي بة طةل و حكومةتةكانانةوة دةكا كة لة ثالَ طةلي كورد بوةستن و ثشتطيرى كيَشة رِةواكةى بكةن لة ثيَناوى هيَنانةدى مافةرِةواكانيدا و هةلويَستى ئيجابي ئةوتوَ بنويَنن كة لة طةلَ رِوَل و بةشدارى طةلي كورد طونجاوبيَت .
2008/3/9
مادده ی سییه م
ماددةى سيَيةم : ديموكراسى و سةروةرى ياسا و مافةكاني مروَظ
1 – ثارتي وةك ئامانج و ريَباز و شيَوازيَك ئيلتيزام بة ديموكراسى دةكات و هةولَي بةديهيَنان و قوولَ كردنةوةى دةدات , هةروةها ثابةند دةبيَ بة فرةحزبي و دةستاودةستى دةسةلاَت لة رِيَطاي هةلبةذاردني ديموكراتييوة .
2 – ثارتيمان ئيلتيزام بة جارنامةى جيهاني مافي مروَظ و تيَكرِاي بةلطةوثةيمان نامة نيَودةولَةتيةكان لةم بوارةدا دةكات و ثةيمان دةدا لة ثيَناوى هيَنانةدى ئةو ثرةنسيث و ئامانجانةى كة تيايدا هاتووة كار بكات .
3 – ثارتيمان دذى تيروَر دةوةستيَ و هةموو شيَوةو شيَوازةكانى ئيدانة دةكا , جا لة ذيَر هةر ثةردةو بيانويةك و لةهةر لايةكةوة بيَ .
4 – ثابةند بوون بة ثرةنسيثى سةروةرى ياسا و يةكساني لةبةردةميدا بة بيَ جياوازى .
5 – سزادان كاريَكى شةخسي ية و هيض تاوان و هيض سزايةك بة بيَ دةقيَكي ياسايى نابيَت و توَمةتبار تا لة دادطايةكى ياسايى دا تاوانةكةى نةسةلميَندريَت بيَ تاوانة و دةبيَ مافي بةرطرى لة خوَ كردني بوَ زامن بكريَ .
6 – ثارتيمان برِواى بة مةبدةئي ليَك جياكردنةوةى هةرسيَ دةسةلاَت و جيَبة جيَ كردني ثرةنسيثى سةربةخوَيي دادوةريي هةية كة لة ياسا بةولاوة هيض دةسةلاَتيَك لة سةرى يةوة نيية .
2008/3/8
کونگره ی12 پارتی 6-14/10/1999
ماددةى يةكةم : ثارتي ( ثارتي ديموكراتي كوردستان )
ثارتيَكى ديموكراتي ثيَشكةوتنخوازى جةماوةريية , باوةرى بة مافةكاني مروَظ و هيَنانةدى عةدالةتى كوَمةلاَيةتى و مافى ضارةنووسينى ميللةتان هةية و لة بةر رِوَشنايي ميَذوى ميللةتى كورد و ئةزموونى بزوتنةوة ئازاديخوازةكةى بارزاني نةمردا خةبات دةكات و سود لة تاقيكردنةوةى طةلان وةردةطريَت بة شيوةيةك كة لة طةلَ واقيعي كوردستاندا بطوَنجيَت .
مادةى دووةم : ئامانجةنةتةوةييةكان
1 – ثارتي باوةرى بةوة هةية كة نةتةوةى ثارضة ثارضةكراوى كورد وةك هةموو ميللةتاني جيهان مافي برِيارداني ضارةنووسي خوَي بةدةستى خوَي بيَ .
2 – ثارتي لة ثيَناوى بةديهيَناني حوكميَكي ديموكراتى ثةرلةماني فيدرِالي ( ئيتيحادي ) لة عيراقدا لة سةر بنضينةى دةستوريَكي فيدرِالي خةبات دةكات كة ريَزطرتن لة مافةكاني مروَظ و فرةحزبي و يةكسانى لة بةردةم ياسا و مافي ضارةى خوَ نووسينى طةلي كوردستانى عيَراق مسوَطةر بكات كة ثةرلةمانى كوردستان لةم قوَناغةدا بةشيَوةى فيدرِاليزم و بة ثيَ راستى ية نةتةوةيي و ميَذوويي و جوطرافي يةكان لة ضوارضيَوةى كوَمارى عيَراقدا ديارى كردووة و مسوَطةركردنى بةشدارى طةلي كوردستان لة دةزطاكاني حوكمي ئيتيحادى ناوةندى و لة تةواوى دامودةزطاكانيدا و لة دةركردنى برِيارى سياسى عيَراقدا .
3 – ثارتيمان ثةيوةندى ديموكراتي و دوَستانةى لة طةلَ سةرجةم حزبةكاني سةرطوَرِةثاني كوردستاندا هةية , ئةوانةى كة لة لايةن حكومةتى هةريَمةوة موَلةتيان ثيَ دراوة , بةردةوام بوَ بةهيَزكردنى ئةو ثةيوةندى يانة و ثةرةثيَداني كارى هاوثةيماني لة سةر بنضينةى ثرةنسيثى ديموكراتي تيَدةكوَشيَت و لة هةمان كاتدا لة ثيَناوى هيَنانةدى يةكيَتي نيشتيماني سةرتاسةرى لة كوردستاني عيَراقدا خةبات دةكات .

